Teologia zastępstwa: Czy używanie tego określenia jest błędem? cz.8

Teologia zastępstwa: Czy używanie tego określenia jest błędem?
Paul Henebury

Wpis z 11 kwietnia 2017
Część ósma

Jest to ostatni post z tej serii, której celem było postawienie pytania, czy „teologia zastępstwa” lub „teologia zastąpienia” *1 poprawnie opisują to, co niektóre teologie, zwłaszcza teologia przymierza, robią z narodem izraelskim i jego obietnicami z czasów Starego Testamentu, nauczając o ich wypełnieniu poprzez „transformację” w Chrystusa i Kościół. Nie twierdzę, że każdy zwolennik teologii przymierza (lub nowego przymierza) będzie chciał się podpisać pod takimi określeniami, ale że nazwy te uczciwie opisują ten aspekt sposobu, w jaki ci dobrzy ludzie interpretują używanie tekstów starotestamentowych przez autorów Nowego Testamentu.

Przekonaliśmy się, że teologia zastępstwa istnieje. Wykazałem, że niektórzy zwolennicy teologii przymierza faktycznie używają terminu „zastąpienie” lub „wymiana” (ang. supercessionism), aby opisać swoje podejście we własnych pracach i że polecają książki, które otwarcie go używają. Znam to również z autopsji, bo wielokrotnie spotkałem się z taką opinią w rozmowach.

Oczywiście teologia zastąpienia nie ogranicza się do reformowanych przedstawicieli teologii przymierza, ale to właśnie ich książki i wykłady znam najlepiej. W tej tradycji powszechne jest postrzeganie historii Izraela jako przede wszystkim pewnego strukturalnego przyrządu podczas lekcji poglądowej; narzędzia do nauczania kościoła chrześcijańskiego poprzez narrację i typ; „środek do pewnego celu”, jak to ujął R. Scott Clark.

Trzeci rodzaj „-izmu” w ramach teologii zastąpienia

Rodzi on wyniesienie Nowego Testamentu ponad Stary Testament, mimo że Nowy Testament w dużej mierze opiera się na Starym w celu swego uwiarygodnienia. W umyśle poddanym tego rodzaju nauczaniu powstaje dwupoziomowe rozumienie objawienia Bożego (często dzieje się to niezauważalnie), w którym wydźwięk Starego Testamentu zawsze podlega „recyrkulacji” (czyli wymuszonemu obiegowi – przyp. tłum.) przez wydźwięk Nowego Testamentu. Sprzyja to trzeciej odmianie zastąpienia, tym razem obejmującej oryginalny wydźwięk Starego Testamentu w jego kontekście. Ten głos jest tłumiony i ponownie przepuszczany poprzez konkretne rozumienie Nowego Testamentu i jego funkcji. Rezultatem jest to, co badacz Starego Testamentu John Sailhamer nazwał „dewaluacją Starego Testamentu”. Przypomina on:

Musimy pamiętać, że ci, którzy widzieli Jezusa jako pierwsi, nie mieli jakiejś Jego nowotestamentowej wersji, którą mogliby porównać ze Starym Testamentem. Mieli tylko tę „wersję” Jezusa, którego osobiście znali lub o którym wiedzieli, aby porównać ją ze Starym Testamentem. Ich porównanie zostało później zapisane tekstowo jako Nowy Testament na tle Starego. Był to końcowy rezultat wielu refleksji nad znaczeniem Pism Starego Testamentu, a nie Nowego. - John H. Sailhamer, The Meaning of the Pentateuch, 555|

Teologia zastępstwa: Czy używanie tego określenia jest błędem? cz.7

Teologia zastępstwa: Czy używanie tego określenia jest błędem?
Paul Henebury

Wpis z 3 kwietnia 2017
Część siódma

Moją deklarowaną intencją w niniejszych wpisach jest próba ustalenia, czy właściwe jest mówienie w kategoriach teologii zastępstwa (lub inaczej teologii zastąpienia *1).

Nie jest moim celem argumentowanie za poglądem przeciwnym (co robiłem już wiele razy). Zbliżam się do końca całego artykułu, prawdopodobnie został mi jeszcze jeden wpis. Zapowiedziałem, że chcę przyjrzeć się dwóm fragmentom ST, aby stwierdzić, jak radzą sobie z nimi zwolennicy jednej lub więcej form teologii zastępstwa. 

Księga Jeremiasza 31:31-37

Pierwszym fragmentem jest słynne proroctwo Nowego Przymierza z Księgi Jeremiasza 31:31- 34. Obejmuje ono zapowiedź oczyszczenia i zbawienia Izraela i Judy oraz ich ponownego zjednoczenia. Fragment ten został powtórzony w Liście do Hebrajczyków 8:8-12. Jednak do podstawowej treści proroctwa dołączona jest krystalicznie czysta gwarancja, że gdyby człowiek mógł majstrować przy prawach rządzących stworzeniem, które są trwałe (Ps. 33:9), „wtedy i potomstwo Izraela przestanie być narodem przede mną na wieki.” (Jer. 31:36). Brzmi to jak solidne potwierdzenie wieczności istnienia Izraela jako narodu!

Następnie jednak Bóg podkreśla tę obietnicę, mówiąc o swoich tajemnych zamysłach (por. Pwt 29:29), w ustaleniu wymiarów niebios i ziemi oraz stwierdzając, że jeśli ludzie będą w stanie je zgłębić, to Izrael jako odrębny naród zostanie odrzucony za swoje nieposłuszeństwo (31:37). A jednak dokładnie tak twierdziło kilku cytowanych przeze mnie autorów. W jaki sposób teologowie przymierza (których teologia jest zwykle utożsamiana z teologią zastępstwa) radzą sobie z wersetami 35-37?

Gary DeMar pisze,

Proroctwo Jeremiasza zostało wypowiedziane ponad 2500 lat temu. Przed rokiem 1948 i po roku 70 n.e. Izrael nie był narodem. Mamy więc kilka możliwości interpretacji fragmentu Jeremiasza: (1) Bóg kłamał (niemożliwe); (2) obietnica była warunkowa (mało prawdopodobne); obietnica została odłożona w czasie (niezmienna odpowiedź dyspensacjonalistów, która jest nie do utrzymania); (4) lub wypełnienie dokonało się w nowym narodzie, który wyrósł z Nowego Przymierza, złożonego z Żydów i nie-Żydów (najbardziej prawdopodobne). Rozważmy, co Jezus powiedział przywódcom religijnym swoich czasów:

„Dlatego powiadam wam: Królestwo Boże będzie wam zabrane, a dane narodowi, który wyda jego owoc. A kto upadnie na ten kamień, roztrzaska się na kawałki; lecz na kogokolwiek on spadnie, rozsypie się w proch. Gdy arcykapłani i faryzeusze usłyszeli Jego przypowieści, zrozumieli, że mówił o nich” (Mat. 21:43-45). - https://americanvision.org/5657/the-charge-of-replacement-theology-is-a-cover-for-fuzzy-theology/